از رنج موسیقی رنج برد

بدرقه حسین دهلوی تا بهشت زهرا

موسیقی کوک| آیین تشییع پیکر زنده یاد استاد حسین دهلوی آهنگساز و موسیقیدان صاحب نام موسیقی ایرانی صبح روز یکشنبه ۲۸ مهر در تالار وحدت تهران برگزار شد.

محمد سریر آهنگساز و عضو شورای عالی خانه موسیقی ایران در آغاز آیین تشییع حسین دهلوی گفت: امروز آمده‌ایم تا با هنرمندی وداع کنیم که بیش از ۶ دهه ستونی بسیار استوار در موسیقی ملی ایران بود و برای حفظ و گسترش این موسیقی بسیار زحمت کشید.

این ایستادگی در تمام این سال‌ها توسط استاد حسین دهلوی انجام گرفت. او در زمینه‌های مختلف موسیقی کارهای بسیاری را انجام داد تا بشود بستر مناسبی را برای موسیقی ملی ایران فراهم کرد.

او دلسوزانه دنبال ریشه‌ها بود و بر پایه همین ریشه‌ها بود که مبانی نوین موسیقی ایران را پی‌ریزی کرد. مهم این بود که او نمی‌خواست در گذشته بماند و برای مسیرش به تحول جامعه نگاه می‌کرد و در اندیشه ارتقای موسیقی ایرانی بود.

سریر ادامه داد: آنچه برای من بیشتر قابل توجه است، توجه زنده یاد دهلوی به تربیت هنرمندانی بود که به موسیقی ملی ایران علاقه داشتند.

این اعتقاد چه در دانشگاه و چه در هنرستان موسیقی در استاد دهلوی وجود داشت. او یگانه زمان خود بود و با اخلاق هنری که داشت، تلاش‌های بسیار زیادی در عرصه موسیقی انجام داد.

قطعاً دوره مدیریت حسین دهلوی در هنرستان موسیقی ملی یکی از درخشان‌ترین دوره‌های مدیریتی این مجموعه بود. او همراه اخلاق و منش هنری را پیگیری می‌کرد و این امر نشان از ادراک او بود که از هنر به عنوان یک فهم عمومی در ارتقای اخلاق استفاده می‌کرد.

من اندیشه او را قدر می‌گذارم و امیدوارم نسل آینده بتواند از حضور ارجمند ایشان و آثارش استفاده کند. امیدوارم در آینده یاد و خاطره گرامی ایشان در میان ما وجود داشته باشد.

کار دهلوی فقط عاشقی بود

محمد اسماعیلی نوازنده پیشکسوت تنبک و مدرس موسیقی هم در این برنامه با ابراز تأسف از درگذشت استاد دهلوی گفت: بنده ۳۰ سال افتخار همکاری با حسین دهلوی را داشتم و آنچه از جان گرفتن موسیقی ملی ایران از آن یاد می‌کنیم قطعاً با حمایت‌های استاد دهلوی صورت گرفت.

به اعتقاد من کار استاد دهلوی فقط عاشقی بود و جز عشق هم چیز دیگری نمی‌توانست باشد.

کامبیز روشن روان آهنگساز و مدرس موسیقی هم در آیین تشییع پیکر حسین دهلوی گفت: استاد دهلوی عزیز بزرگوار موسیقی بود.

او جزو نسلی از موسیقی ایرانی بود که مورد بی مهری زیادی قرار گرفت. او تنها یک معلم، رهبر ارکستر، نویسنده، محقق و آهنگساز نبود بلکه موسیقیدانی جامع‌الشرایط بود که اگر بخواهیم به تک‌تک ویژگی‌هایش بپردازیم به زمان زیادی احتیاج داریم.

زنده یاد دهلوی، در دوره مدیریت خود اوج شکوفایی را رقم زد. مدیریتی مثال زدنی داشت و این ویژگی را می‌توان در همه فعالیت‌های هنری‌اش دید. استاد دهلوی همه بچه‌های هنرستان موسیقی را می‌شناخت و همیشه به دقیق‌ترین شکل ممکن در کارها نظارت داشت.

او ادامه داد: یادم می‌آید در چندین مورد، وقتی نوازنده‌ای به هر دلیلی تأخیری برای حضور در ارکستر داشت، به دلیل نظمی که داشت کاری می‌کرد تا نوازنده از حضور استاد دهلوی خجالت بکشد. من چنین مدیریتی را در هیچ ارکستری ندیدم.

او در حوزه آهنگسازی شاید یکی از شاخص‌ترین آهنگسازان موسیقی ایران بود که تماماً ملهم از فرهنگ و موسیقی ایرانی بود.

هر چه از او می‌شنیدید، رگه‌هایی از موسیقی ایرانی را در برداشت. دهلوی با شناختی که از فرهنگ موسیقی ایرانی داشت، آثاری را به وجود آورد که همگی در فرهنگ موسیقی ملی ایران ماندگار شده‌اند.

روشن روان بیان کرد: استاد دهلوی شاید یکی از بزرگ‌ترین ریسک‌های هنری را در زمان خودش انجام داد؛ آن هم ساخت ریتم‌هایی برای گروه تنبک و ارکستر بود. این در شرایطی بود که خیلی‌ها خجالت می‌کشیدند که نوازندگان تنبک را حتی روی صحنه بیاورند. او خدمات زیادی برای موسیقی ایرانی انجام داد که باید در تاریخ موسیقی ایرانی ثبت شود.

مهم‌ترین مرجع تلفیق شعر و موسیقی

کتاب تلفیق شعر و موسیقی را تألیف کرد که به اعتقاد من تنها مرجع تخصصی این عرصه است. یعنی هر کسی که می‌خواهد موسیقی آوازی این سرزمین را یاد بگیرد قطعاً این کتاب مهم‌ترین مرجع پیش روی اوست.

دهلوی جزو معدود آهنگسازان ایرانی است که بدون حمایت‌های دولتی بخش بزرگی از آثارش را روی کاغذ ثبت کرد؛ آثاری که به عنوان مهم‌ترین منابع آهنگسازی موسیقی ملی ایران است.

خدماتی که این انسان بزرگوار به موسیقی کرده یکی دو تا نیست و باید حتماً ثبت شود تا نسل‌های آینده این مرد بزرگ را بشناسند.

سید محمد مجتبی حسینی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این آیین گفت: او کسی بود که هم سنت موسیقی ایرانی را درست و ژرف می‌شناخت و هم به تعبیر شاعر، بزرگ بود و از اهالی امروز.

او هنرآموز و استادی بود که به درستی سنت تعلیم و آموزش را می‌شناخت و در محضر استادی چون صبا مهارت و معرفت موسیقی را با هم شناخت و این‌ها از آثار دهلوی کاملاً نمایان است.

شاگردان استاد دهلوی که امروز ستاره‌های موسیقی ایران هستند یک به یک گواه نحوه تربیت او هستند. او موسیقی ایرانی را چنان معرفی کرد که نه فقط در ایران بلکه در جهان معرفی شد.

جمال‌الدین منبری خواننده موسیقی ایرانی آیین تشییع پیکر حسین دهلوی با عرض تسلیت به خانواده این استاد، گفت: بزرگ‌ترین افتخار بنده این بوده که شاگردی استاد دهلوی را کرده‌ام و همواره افتخار حضور در کنار ایشان به ویژه ارکستر مضرابی را داشته‌ام.

امروز نمی‌خواهم زیاد صحبت کنم فقط دلم می‌خواهد در اینجا قطعه‌ای از استاد را که سال‌ها پیش اجرا می‌کردم، بخوانم.

تالار حسین دهلوی

حسین علیزاده آهنگساز و نوازنده موسیقی ایرانی که در این آیین حضور داشت، گفت: در تمام عمری که گذراندم کسی را ایرانی‌تر از حسین دهلوی ندیدم. وقتی او سکان هنرستان موسیقی را به دست گرفت، سرنوشت موسیقی ایرانی عوض شد.

همین تالار که قبلاً نام رودکی داشت، می‌تواند به عنوان دهلوی تغییر پیدا کند اما کسی درک نمی‌کند به همین خاطر هیچ گاه من از مدیران بابت این موضوع خواهش نمی‌کنم. اتفاقاً در همان موقع که این تالار ساخته می‌شد، ارکستری به نام رودکی وجود داشت.

به هر صورت تا درک مدیران سطحی نرسیده باشد که حسین دهلوی را بشناسند، ما در شرایط فعلی باقی می‌مانیم. او افزود: به نظر من حسین دهلوی فرستاده‌ای بود که در مقطعی به موسیقی ایرانی شخصیت می‌داد.

او از نادر روشنفکرانی بود که می‌دانست نقش موسیقی در جامعه چیست. دهلوی به گونه‌ای بود که همه از دانش او می‌توانستند استفاده کنند؛ او مردی تا این حد مقدس بود. او عصاره رنجی است که موسیقی ایرانی در این سال‌ها متحمل شده است.

او از رنجی که موسیقی می‌کشید، رنج می‌برد و این رنج را به درون خود انتقال می‌داد. من احساس خوشبختی می‌کنم که در همین رشته موسیقی که تا این حد با عدم درک و فهم مواجه شده، فردی چون دهلوی این چنین تشییع می‌شود.

علیزاده ادامه داد: به اعتقاد من هرگاه نام موسیقی ایرانی می‌آید، نام دهلوی نیز در ذهن ما متبادر می‌شود.

او در این سال‌ها رنج زیادی می‌کشید و خانواده او از جمله خانم سوسن اصلانی همسر ایشان رنج می‌کشید. من امروز سر تعظیم فرود می‌آورم به معلمی که شاید تا قرن‌ها مانند او را نبینیم.

هومن دهلوی آهنگساز و فرزند زنده یاد حسین دهلوی نیز در این برنامه با قدردانی از حضور هنرمندان و علاقه‌مندان این هنرمند فقید موسیقی ایرانی، گفت: امروز یکی از تلخ‌ترین روزهای زندگی من و خانواده‌ام است.

هنرمندی که از بتهوون و موتزارت جلو زد

استاد حسین دهلوی نه تنها یک استاد و آهنگساز موسیقی که هنرمندی چند بعدی بود. او سعی می‌کرد تمام خلاءهایی که در موسیقی ما وجود دارد، پر کند. او به قول علی رهبری به قدری دقت داشت که در برخی از مواقع از بتهوون و موتزارت هم پیشی می‌گرفت.

ما امروز با هنرمندی خداحافظی می‌کنیم که فارغ از هنرمند بودن، پدری دلسوز و همسری مهربان بود. من از تمام هنرمندانی که در تمام این سال‌ها کنار ما بوده و ما را تنها نگذاشتند صمیمانه قدردانی می‌کنم و سپاسگزارم که در برگزاری مراسم امروز ما را یاری کردند.

پس از صحبت‌های هومن دهلوی نماز میت به امامت حجت‌الاسلام دعایی در محوطه تالار وحدت اقامه شد و پس از آن جمعیت، پیکر مرحوم حسین دهلوی را به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا تشییع کردند.

حمیدرضا نوربخش، سید عباس عظیمی، احمد بهروزی‌نیا، احمد صدری، حسین علیزاده، هوشنگ کامکار، علی ترابی، شهرام صارمی، مزدا انصاری، داریوش پیرنیاکان، علی ثابت‌نیا، محمود بنفشه خواه، بیژن بیژنی، عباس خوشدل، اسماعیل تهرانی، حسن ریاحی، محمد اله‌یاری فومنی، مهدی آذر سینا، محمد سریر، جاوید مجلسی، علی مرادخانی، امیر عباس ستایشگر، افلیا پرتو، کیوان ساکت، سید محمد مجتبی حسینی، سعید ثابت، داوود گنجه‌ای، کامبیز روشن روان، پری ملکی، وارطان ساهاکیان، فاضل جمشیدی، میلاد عمرانلو و جمال‌الدین منبری از جمله هنرمندان شرکت کننده در تشییع پیکر دهلوی بودند.

آیین یادبود حسین دهلوی، هنرمند فقید موسیقی ایرانی روز دوشنبه ۲۹ مهر ماه در مسجد جامع شهرک غرب تهران برگزار خواهد شد.