بانوی آوای اقوام

بانوی آوای اقوام

موسیقی کوک| چهاردهم دی‌ماه، هفتاد و دومین زادروز سیما بینا نوازنده، نقاش، آهنگساز و خواننده آوازها و ترانه‌های محلی ایرانی است. او نخستین زنی است که با تلاش زیاد برای احیای موسیقی کوشید و از این نظر جایگاه ویژه‌ای در تاریخ موسیقی این سرزمین دارد.

سیما بینا ۱۴ دی‌ماه سال ۱۳۲۳ در خوسف خراسان جنوبی به دنیا آمد. نام مادرش پوراندخت ایران‌نژاد بود و پدرش احمد بینا از اهالی تفرش بود. سیما در کنار پدری که استاد موسیقی سنتی و شاعر و آهنگساز ترانه‌های اولیه او بود، رشد کرد.

از ۹ سالگی خوانندگی را در رادیو ایران آغاز کرد. ردیف موسیقی ایرانی و تکنیک‌های آوازی را نزد استادانی چون موسی‌خان معروفی و نصرالله زرین‌پنجه فراگرفت.

هم‌نشینی با استادان موسیقی ردیفی باعث شد هم‌زمان به آموختن موسیقی ردیفی دستگاهی ‌ بپردازد و در فضای مد زده آن روزهای موسیقی بتواند به امضایی مشخص برای خودش دست پیدا کند.

سیما بینا پس از فارغ‌التحصیل شدن از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته نقاشی، سال ۱۳۴۹ تحصیل موسیقی ایرانی و ردیف این موسیقی را نزد عبدالله دوامی ادامه داد.

سیما در این مسیر عین چنان پلی شد برای پیوند موسیقی محلی با مردمی که در شهرهای در حال گسترش زندگی می‌کردند.

غیر از کارهای ماندگاری که قبل از انقلاب در رادیو با صدای او پخش شد، او بعد از سال۱۳۵۷ هم در کنار تدریس موسیقی کلاسیک ایرانی و آواز به تحقیق و جمع‌آوری ترانه‌های محلی ایرانی و بازنویسی آهنگ‌های مردمی و روستایی، به‌خصوص موسیقی‌های محلی زادگاهش، خراسان پرداخت.

ظاهراً او نخستین زنی بود که پس از انقلاب ۱۳۵۷ کلاس تعلیم آواز دایر کرد. علاوه بر این، گفته‌اند او نخستین زنی بود که در تالار وحدت به اجرای کنسرت پرداخت.

او از سال ۱۳۵۷ به بعد در کنار تدریس موسیقی و آواز به پژوهش و گردآوری ترانه‌های محلی ایرانی و بازنویسی آهنگ‌های مردمی و روستایی، به‌ویژه موسیقی‌های محلی زادگاهش خراسان، پرداخت.

این آوازه‌خوان خراسانی با سفر به دورافتاده‌ترین نواحی در سراسر این ناحیه توانست مجموعه‌ای از ترانه‌ها و آهنگ‌های کمیاب و تقریباً فراموش‌شده در این حوزه را جمع‌آوری کند.

کتاب «لالایی‌های ایران» حاصل ۳۰ سال پژوهش در سفرهای سیما بینا به شهرها و روستاهای مختلف و ملاقات با مادران پیر و جوان ایرانی است. او گاهی در کلن به سر می‌برد و امروز به تهیه آوازهای محلی مشغول است.

همدلان، پریشان، شولا، نوایی نوایی، درنا، حنایی، بانو جان، کلاسیک پارسی، زلفای یارم، موسیقی جنوب خراسان، موسیقی شمال خراسان، عشق گل، آوای صحرای۱، آوای صحرای۲، لاله‌زار، دلبر، گل سرخ، افغانستان، و یا مولا مجموعه آلبوم‌های این بانوی آوازه‌خوان را تشکیل می‌دهند.

منتشر شده در روزنامه همدلی