تیغ وزارت علوم و تن جشنواره صبا

جشنواره موسیقی صبا با کمترین حمایت از سوی وزارت علوم اختتامیه‌اش را برگزار کرد

کوروش شیرازیان_ موسیقی کوک| دومین دوره جشنواره دانشجویی موسیقی صبا هم کم‌کم دارد به‌روزهای پایانی خودش نزدیک می‌شود و امشب(شنبه) ساعت ۲۱ آیین اختتامیه این جشنواره با عنوان «شب یادبود استاد مشکاتیان» در تالار وحدت برگزار خواهد شد. دبیر کل جشنواره صبا در این دوره پوریا رمضانیان بود.

او در دوره قبلی این جشنواره به‌عنوان دبیر پژوهشی فعالیت می‌کرد. رمضانیان متولد سال ۱۳۷۰ در شهر مشهد است و به‌عنوان نوازنده پیانو درزمینه موسیقی فعالیت می‌کند، پژوهش‌گرِ موسیقی است و دارد آخرین سال دوره کارشناسی ارشد را در دانشگاه هنری می‌گذراند.

در کارنامه او فراگیری پیانو نزد رافائل میناسکانیان و ربکا آشوقیان به چشم می‌خورد. در آیین افتتاحیه جشنواره صبا وقتی پشت تریبون قرار گرفت تا به‌عنوان دبیر کل این دوره با حاضران در سالن سخن بگوید، گفت: «شب گذشته متنی انتقادی و گلایه‌آمیز آماده کرده بودم تا به‌عنوان دبیر جشنواره در افتتاحیه جشنواره صبا بخوانم.

اما وقتی در ابتدای برنامه، دکتر بابک خضرایی نوشته‌ای پیرامون استاد حسین دهلوی خواند، به یاد روحیات این استاد فقید افتادم و به این فکر کردم که او علی‌رغم تمام بی‌انصافی‌هایی که در حقش روا شد، با تحمل زندگی را گذراند.

در ادامه هم رئیس دانشکده موسیقی دانشگاه هنر دکتر حمید عسکری مشکلات پیش روی برگزارکنندگان جشنواره را مطرح کرد بنابراین تصمیم گرفتم متن را نخوانم…».

با اتفاقاتی که برای جشنواره صبا افتاده بود اما حدس زدن مشکلات و موانع کار چندان سختی به نظر نمی‌رسید. اینجا سخن از تنها جشنواره دانشجویی موسیقی در ایران است که با نگاه به برنامه از پیش اعلام‌شده‌اش به‌احتمال باید حدس زد که بودجه قابل‌توجهی برای برگزاری‌اش در نظر گرفته شده اما این یک گمان اشتباه است.

برای این جشنواره تقریباً دو هفته‌ای برای برگزاری ۱۸رویدادی که در جدول برگزاری‌اش آمده بود، فقط ۲۵ میلیون تومان بودجه از سوی وزارت علوم در نظر گرفته شده بود.

شاید اگر دفتر موسیقی وزارت ارشاد، بنیاد رودکی و انجمن موسیقی ایران به‌عنوان حامیان این جشنواره سالن‌های اجرای کنسرت و برگزاری مسترکلاس‌ها و کارگاه‌های آموزشی را در اختیار برگزارکنندگان جشنواره موسیقی صبا قرار نمی‌دادند، آن پول در همان روز اول برای پرداخت اجاره سالن هزینه می‌شد و برگزاری جشنواره نیمه‌کاره می‌ماند.

به همین دلیل هم وقتی در نشست رسانه‌ای خبرنگاران به رمضانیان گفتند، این کمترین حقی است که شما به عنوان برگزارکننده جشنواره باید داشته باشید، پاسخ داد: «در دوره گذشته ما همین کمترین حق را هم نداشتیم به همین خاطر هم من وظیفه خودم می‌دانم که از حامیان جشنواره صبا تشکر کنم».

دراین‌بین اما شاید وزارت علوم را باید مسئول اصلی برای حمایت از جشنواره صبا بدانیم چون از یک سو این جشنواره تنها جشنواره دانشجویی درزمینه موسیقی است و از سوی دیگر دانشجویان موسیقی درست مثل دانشجویان شیمی یا داروسازی به لابراتواری احتیاج دارند تا بتوانند در آن فضا آزمایش کنند و بیاموزند.

برای دانشجویان موسیقی این جشنواره می‌تواند آزمایشگاه‌شان باشد. بااین‌وجود اما بودجه اندک جشنواره این مجال را به دانشجویان نداد تا بتوانند همه اجراها و رویدادهای جشنواره صبا را به‌رایگان تماشا کنند و مجبور بودند بلیت بخرند تا اتفاقات صبا را ببینند.

پیچیدگی برگزاری این جشنواره که از ابتدا می‌شد آن را حدس زد با قطع اینترنت بیشتر و بیشتر شد، چون از میان چهار کشوری که قرار بود نمایندگانشان در این جشنواره شرکت کنند، ارمنستان به دلیل قطعی اینترنت نتوانست هنرمندانش را به ایران بفرستد.

با جا ماندن کوارتت هارمونیا، اجرای قطعات برگزیده جایزه احمد پژمان که مسئولان جشنواره برگزاری دومین دوره آن را بر عهده گرفته بودند و قرار بود با همراهی این کوارتت، دلبر حکیم‌آوا از تاجیکستان و آنسامبل تریوفونس از اتریش به روی صحنه بروند، اولین اجرای لغو شده جشنواره لقب گرفت.

کوارتت هارمونیا بنا بود اجرایی را هم با حکیم‌آوا به عنوان نوازنده میهمان در ششم آذرماه برگزار کند که به دلیل نرسیدن ارمنستانی‌ها به ایران آن اجرا هم لغو شد.

نکته جالب برگزار نشدن دو اجرای دو گروه ایرانی در این جشنواره بود. اجرای کوارتت تار به سرپرستی علی‌اصغر عربشاهی و کنسرت تریوی وصل به سرپرستی سعید نایب محمدی هم باوجود حضور هنرمندانش در ایران لغو شد.

علت روی صحنه نرفتن این دو اجرا هم می‌تواند جالب باشد. ظاهراً با وصل شدن دیرهنگام اینترنت برگزارکنندگان جشنواره فرصت کافی برای اطلاع‌رسانی و تبلیغ اجراها را پیدا نکردند و به همین خاطر مجبور شدند قیمت بلیت اجراهایی را که تماشاگرانش به حدنصاب نرسیده بود، رایگان اعلام کنند.

سرپرستان آن دو گروه اما ظاهراً بعد از اتفاقات روزهای گذشته در ایران دیگر دل‌ودماغ روی صحنه رفتن را نداشتند و به همین خاطر از مسئولان جشنواره خواستند که اجرای آنها را از جدول خارج کنند.

این دوره از جشنواره هم کم‌کم دارد تمام می‌شود. از سیمای ملی که نمی‌شود برای پوشش اخبار این جشنواره انتظار چندانی داشت، چون اغلب مردم می‌دانند که برای دیدن گوشه یک ساز باید شبکه‌های مختلف استانی و سراسری را بالا و پایین کنند شاید روزنه‌ای بیابند.

نهادهای زیرمجموعه ارشاد هم که با در اختیار قراردادن سالن‌هایشان به جشنواره، تقریباً همه حمایت ممکن از آن را انجام داده‌اند. اما وزارت علوم را در این میان می‌شود بی‌تفاوت‌ترین و درعین‌حال مسئول‌ترین نهادی دانست که باید از این جشنواره حمایت می‌کرد و نکرد.

امروز اغلب نوازندگان ارکستر سمفونیک تهران یا در دانشگاه تهران و دانشگاه هنر درس خوانده‌اند یا امروز هم در یکی از این دو دانشگاه در حال تحصیل‌اند. اما معاونت فرهنگی دانشگاه هنر مثل معاونت بقیه دانشگاه‌ها مسئولیت تخصیص این بودجه ناچیز را بر عهده گرفته است درحالی‌که دانشکده هنر کاری جز هنر ندارد و این معاونت برای دانشگاه هنر عملاً یک بخش اضافی است.

وزارت علوم بهتر است مستقیماً بودجه‌ای برای این جشنواره در نظر بگیرد تا در دوره‌های بعد که البته امیدواریم برخلاف این دوره با سه سال تاخیر نسبت به دوره قبل برگزار نشود، جایزه آهنگسازی افزایش پیدا کند، گروه‌های بین‌المللی بیشتری بتوانند از سراسر جهان به صبا بیایند تا دانشجویان موسیقی تجربه‌های مفیدتری داشته باشند و با پایان جشنواره جیب عوامل مختلف این جشنواره که البته همگی هم دانشجو هستند، از لیست بدهکاری پر و از پول خالی نشود.