قدردانی آوای محرم از پیرغلامان حسینی

در فرهنگسرای ارسباران برگزار شد؛

موسیقی کوک| به نقل از روابط عمومی فرهنگسرای ارسباران تهران، همزمان با فرا رسیدن ایام عزاداری اربعین حسینی ویژه‌برنامه موسیقایی «آوای محرم» روز سه شنبه ۲۳ مهر با تجلیل از مصطفی رحیم پور، ابوالفضل میرزا احمدی، امیرزینعلی قاهانی، محسن حسن‌زاده به‌عنوان چهار پیشکسوت موسیقی مذهبی کشورمان در فرهنگسرای ارسباران تهران برگزار شد.

«رونمایی از قطعه عاشورایی نوای نینوا»، «نشست پژوهشی واکاوی نواهای عاشورایی» و «اجرای امیرمداح» بخش‌های دیگر مراسم را تشکیل می‌داد.

علیرضا فاطمیان پور سرپرست سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، محمود حمیدی قائم مقام، سازمان بابک ربوخه مدیر موسیقی، علیرضا زندوکیلی معاون هنری و پیشکسوتان و اهالی موسیقی نیز مهمانان ویژه این مراسم بودند.

چرا نواهای و آواهای قدیمی را دیگر نمی‌شنویم؟

بابک ربوخه مدیر امور موسیقی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران در این برنامه ضمن تسلیت ایام اربعین حسینی و درگذشت استاد حسین دهلوی درباره هدف برگزاری این برنامه تصریح کرد:

قدردانی آوای محرم از پیرغلامان حسینیمدت‌زمانی است که نواها و آواهای قدیمی خود را دیگر نمی‌شنویم و این نشنیدن عاملی شده که یکسری اتفاقات به گوش ما نمی‌نشیند و گاهی از فرهنگ و آداب و رسوم و اتفاق کهن ما بر نمی‌آید.

متأسفانه برخی مواقع خلط اتفاق شده و اصل اتفاق فراموش می‌شود. ما نیز امشب قرار است دور هم بنشینیم  و ببینیم گذشتگان؛ آنهایی که در این اتفاق بیش از ۷۰۰ سال تلاش کردند چه روندی را طی کردند و این اشعار فاخر چگونه بر دل‌وجان نشسته و امروز چرا این اشعار سخیف که تلفیق شعر و موسیقی آن نادرست است به دل نمی‌نشیند.

بابک ربوخه دقایقی در خصوص قطعه عاشورایی «نی نوا» با تنظیم خود و آواز متین رضوانی برگرفته از سوگواره‌های موسیقایی استان بوشهر و آیین سینه‌زنی مربوط به این منطقه جغرافیایی کشور برای حاضرین صحبت کرد.

مداحانی که کارهای خوانندگان پاپ را تقلید می‌کنند

رضا مهدوی کارشناس و مدرس موسیقی نیز در این برنامه تصریح کرد: وقتی بزرگان می‌روند جایشان به‌سختی پُر می‌شود چون اصالت به‌سختی به‌دست می‌آید؛ وقتی اصالت هست به‌راحتی از آن عبور می‌کنیم.

قدردانی آوای محرم از پیرغلامان حسینی نهادهای حاکمیتی و بخش‌های خصوصی هم موظف‌اند از جامعه دانشگاهی، متخصص و کسبه که در پس پرده با دارایی خود در بعد مادی و معنوی به سیادت مراسم و آیین‌ها، مداحی‌ها و مرثیه‌سرایی‌ها کمک کردند تا به شناخت نسل امروز کمک شود، قدرانی کنند.

یک توریست  وقتی آثار فاخر را می‌بیند با لذت خریداری می‌کند چون برایش دوردست  و دست‌نیافتنی است اما متأسفانه امروزه در آموزش‌وپرورش و صداوسیما هر نوع موسیقی و هر نوع اصوات که به گوش آسیب می‌زند، پخش می‌شود و عجیب است آنچه به‌عنوان موسیقی پاپ مطرح است در بین مداحان هم  مورداستفاده قرار می‌گیرد.

ما موظف به توسعه و ترویج موسیقی اصیل که سرشار از رفتار، آیین‌های دینی و ملی است، هستیم. او ضمن تأکید بر تجلیل پیرغلامان و از بین رفتن عادت‌های نادرست شنیداری یادآور شد: نوع بیان موسیقایی همواره متفاوت است.

وقتی ما از کلام محاوره کربلا می‌گوییم، پس حداقل پیام آزادگی، نماز سروقت، مبارزه با ظلم امام حسین (ع) را طوری به مخاطب انتقال دهیم که حتی مخاطبان با ادیان دیگر هم بتوانند به ریشه و اصالت این پیام‌ها برسند.

در این چارچوب پیرغلامان افرادی هستند که با دل‌وجان به نهضت امام حسین (ع) معتقد بودند و هر ملودی و شعری را برای بیان آن به‌کار نمی‌بردند.

قطعاً در موسیقی ایرانی و هنرهای مختلف ارادت خاصی به اهل‌بیت (ع) دیده می‌شود و جایگاه ویژه‌ای برای ارتباط هنر و پیام به مخاطب لحاظ می‌شود.

مهدوی با تأکید بر پیوند موسیقی و دین با اجرای این‌گونه برنامه‌ها افزود: مداحان باید با حفظ و صیانت موسیقی دوره‌های لازم را بگذرانند تا اجازه ندهیم ملودی و اشعار نامربوط به جایگاه این آیین لطمه بزند.

مرثیه‌خوانان عاملان و حافظان موسیقی بودند

مهدی امین فروغی مؤلف و پژوهشگر هم در این ویژه‌برنامه با تأکید بر پیوند موسیقی و آیین‌های سوگواری عاشورایی یادآور شد: پیوند موسیقی و مذهب پیوندی دیرینه است؛ هر جا آیین پرستش، مذهب و ظهور دین است پیشوایان از هنر و موسیقی در ترویج آیین خود بهره بردند.

این پیوند در اسلام  در میان ادیان ابراهیمی، یهود و مسیحیت، پررنگ‌تر است. به این جهت که مسلمانان ۵ بار در روز با شنیدن قطعه موسیقیایی اذان به محراب نماز می‌روند. کما اینکه پیامبر (ص) در این زمینه فرمودند: قرآن را با صدای خوش بخوانید.

قدردانی آوای محرم از پیرغلامان حسینیاو در بخش دیگری از صحبت‌های خود ضمن ارائه توضیحاتی در حوزه آیین‌های موسیقایی گفت: مرثیه‌خوانی، شبیه‌خوانی، نوحه‌خوانی، سوگواری و عزاداری‌های امام حسین (ع) در عصر زندیه با حمایت کریم‌خان زند وسعت یافت و بسیاری از جهانگردان چون اُلِ آریوس، شاردن پیترو در خصوص آیین‌های سوگواری شهرهای مختلف و سازهای سوگواری مطالب جالبی را به نگارش درآوردند.

در عصر قاجاریه هم مقتل خوانی، تعزیه‌خوانی با عنصر موسیقی عجین‌تر شد طوری که درمی‌یابیم اگر موسیقی ریتم و ملودی از این اشعار، گرفته می‌شد حیات این اشعار نیز پایان می‌یافت.

به عبارتی مرثیه‌خوانان عاملان و حافظان موسیقی در عصرهای گذشته بودند. اساتید طراز اول دوره مشروطه هم  بیشتر از شاگردان شبیه‌خوان، روضه خوان و نوحه‌خوان بودند.

این پژوهشگر اظهار کرد: اگر کسی می‌خواست به توفیقی نائل شود حتماً می‌بایست از محضر اساتید آن حوزه بهره می‌برد و میراث گران‌سنگ خود را حفظ و قدردان استاد می‌شد.

اما امروز شاهدیم جوان‌ها استادی نمی‌بینند و اصلاً احساس نیاز ندارند و با سی دی و امکانات صوتی به تقلید آواز می‌خوانند و کار موسیقی انجام می‌دهند.

مصطفی رحیم‌پور از تعزیه‌خوانان کشورمان نیز در این برنامه بابیان اینکه موسیقی ما مدیون آوازهای مقدس و تعزیه‌خوانی قدیم است، توضیح داد: ما باید به موسیقی و اصالت‌های قدیم احترام بگذاریم چراکه آنها میراث کهن و فرهنگ ما هستند.

ما نباید به تقدس آهنگ‌های قدیمی دست ببریم و نغمات عاشورایی که برای شخصیت والای امام حسین (ع) که جهان سر تعظیم بر ایشان فرود آورده، خدشه‌دار شود.

ابوالفضل میرزا احمدی یکی دیگر از هنرمندان تعزیه‌خوان نیز در بخش دیگر این برنامه ضمن ارائه توضیحاتی درباره فعالیت‌هایش به اجرای نوحه‌سرایی در مدح حضرت زینب (س) پرداخت.

امیر زینعلی قاهانی هم  قیام عاشورا را اقیانوسی دانست که با حضور در نوحه‌خوانی، مرثیه‌خوانی، تعزیه‌خوانی و گریه برای امام حسین (ع) می‌توان مرهمی برای روح و روان خود بیابیم .

اجرای امیر مداح به همراه  با ساز نی زمان خیری، اجرای زینعلی قاهانی با همراهی علی صدیقیان با ساز ترومپت بخش‌های دیگر این برنامه بود. این در حالی است که با رونمایی از قطعه عاشورایی «نی نوا»، تجلیل از ۴ پیرغلام اهل‌بیت (ع) و پیشکسوت موسیقی آیینی و مذهبی برنامه «آوای محرم» به‌پایان رسید.