مردی از نسل بزرگان

یادداشتی درباره وجوه مختلف هنر استاد حسن ناهید به بهانه میلاد این هنرمند

استاد ناهید

موسیقی کوکرضا مهدوی نوازنده سنتور

از زمانی که استاد حسن ناهید به ارکسترهای مختلف از جمله ارکستر استاد فرامرز پایور ورود پیدا کرد، به دو دلیل اصلی به عنوان پدیده نی نوازی در موسیقی ایران مطرح شد.

دلیل اول آن بود که پیش از استاد ناهید نوازنده ای که بتواند با ساز نی ارکستر را همراهی کند نداشتیم و دوم آنکه استاد ناهید ساز نی را بسیار ژوست در آنسامبل ایرانی به عنوان یک ساز موثر در هم نوازی ها و گروه نوازی ها ارائه داد.

آقای ناهید در این زمینه جای پایی را ایجاد کرد که برای شاگردان خود او و شاگردان دیگر نی نوازان به عنوان یک نقطه شروع به حساب آمد. جناب ناهید قبلا فلوت هم می زد و عده ای معتقد بودند نی استاد خیلی شفاف صدا می دهد و این شفافیت تا به آن حد است که دیگر از سونوریته اصیل ساز نی که در ساز استاد کسایی و گذشتنگان ایشان وجود داشت، خبری نیست.
به نظر این عده آقای ناهید صدای خالصی از ساز نی درآورد که در ظاهر مطلوب صدادهی آثار تولیدی تلقی می شد. با این وجود این شیوه مورد انتقاد بعضی از هنرمندان و اساتید هم قرار می گرفت که می گفتند به مرور زمان ممکن است ماهیت اصلی نی به فراموشی سپرده شود. البته این اتفاق نیفتاد چراکه استاد ناهید به هر دو شیوه اشراف داشت اما آنچه را در استودیو و با مترونوم باید نواخته می شد را به خوبی ارائه می داد. آقای ناهید ریتم را خوب می شناخت و حاضرالذهن بود. بنابراین توانست با نی رفتارهای متفاوتی داشته باشد. از این رهگذر هم به عنوان تکنواز برجسته کار کرد و هم به عنوان هم نواز در گروه های مختلف مطرح شد. این دو فاکتور در کنار هم به عنوان نقطه عطفی در آنیده نی نوازی در ایران به حساب آمدند.

استاد ناهید این قابلیت اخلاقی و رفتاری را داشت که گروه های مختلف از او بهره برداری کنند. خود بنده این افتخار را داشتم در یک طور اروپایی به سرپرستی استاد زنده یاد  فرهادپور به عنوان نوازنده سنتور در کنار استاد ناهید و دیگر اعصای گروه باشم. در آن تور بیشتر با خصوصیات اخلاقی و رفتاری آقای ناهید بیش از گذشته آشنا شدم. آقای ناهید تواضعی داشت که در کنار دانش عملی و نظری که داشت توانست توانمندی قابل اعتنایی در جذب مخاطب ایجاد کند. آقای ناهید اخلاق را پیش از هنر قرار داد. این امر باعث شد همه آقای ناهید را دوست بدارند و آنهایی هم که ایشان را ندیده اند از جنس صدای آقای ناهید پی می برند به اینکه درونیات استاد تا چه حد منطبق بر نواخته هایشان است.

 از اجرای سال های دور پخش شده که در آن استاد ناهید در کنار زنده یاد رضا ورزنده  و امیرناصر افتتاح نشسته اند و ساز می زنند. این ویدیو دارد در فضای مجازی دست به دست می شود.

تماشای این همراهی و بداهه نوازی استادان ورزنده و ناهید لذت بخش و زیبا است. این ویدیو مثالی است برای نشان دادن توانایی های حسن ناهید در وجوه مختلف. او یک هنرمند و موسیقیدان چند وجهی است که در موسیقی ایرانی مطرح شده است. آقای ناهید در حوزه آموزش و اجرا صرفا قائل به نت نبود. فرهنگ شفاهی و فرهنگ شنیداری را به درستی می شناخت اما در عین حال نیک می دانست در اجرا چطور می تواند از توانمندی اش برای همراهی با نوازندگان و آهنگسازانی با تبع متفاوت استفاده کند.

طبیعتا خروجی این نگاه موجب آن شد که شنوندگان نا آشنا با تک نوازی ها و همنوازی های استاد حسن ناهید صدای متفاوتی از نی استاد ناهید بشنوند و فضای جدیدی پیش روی این ساز بادی به وجود بیاید. از همین رهگذر می توان ادعا کرد بسیاری از نی نوازان حال حاضر متاثر از آموزه ها و البته شخصیت رفتاری استاد ناهید هستند. آقای ناهید در توسعه فرهنگ شنیداری نی نوازی نقش بسیار موثری داشتند.